Nog een boek over het Barlaeus tijdens de Tweede Wereldoorlog
Tijdens de bijeenkomst van 7 mei maakte ik kennis met oud-Barlaeaan Rob van Schaik (80), wiens prachtige boek hiervoor door Hans van den Bergh beschreven is. Hij vertelde mij, dat zijn oude schoolvriend Henry Schogt ook een boek over de oorlogstijd heeft geschreven en dat daarin ook weer een en ander over onze oude school te vinden is. Contact tussen de twee oude vrienden had tot gevolg dat ik zijn boek - The Curtain, Witness and Memory in Wartime in Holland- toegestuurd kreeg.
Schogt is een van de weinigen, die nog uit eigen ervaring over de tijden van 1935 tot 1955, in Holland de treurigste jaren van de twintigste eeuw, kan verhalen. Hij is de zoon van een beroemde wiskundeleraar, die niet alleen in zijn vak zuiver op de graat was, maar ook als Nederlander tijdens de bezetting volgens zijn geweten leefde en acties ondernam. Henry zat op het Barlaeus en sloot daar vriendschap met een joodse jongen uit een eenvoudig milieu. Deze vriendschap en de reflectie op de treurige afloop daarvan is meesterlijk beschreven in het eerste verhaal 'Remembering Alex'. Schogt studeerde na de oorlog Frans en Russisch en werd midden jaren vijftig hoogleraar in Toronto, waar hij nog steeds woont. Het boek bevat zeven verhalen, waarvan er vier gebaseerd zijn op eigen ervaringen gedurende de oorlogsperiode en drie op die van zijn vrouw Corrie Frenkel. Zij was ondergedoken en overleefde zo de oorlog, maar haar weggevoerde ouders zag zij niet meer terug. Het laatste verhaal 'The Curtain' beschrijft de ontroerende en dramatische afloop van de deportatie van Corrie's ouders. Het heeft diepe indruk op mij gemaakt en deed mij nog eens beseffen welk een onbegrijpelijke lakse houding er in Nederland heerste ten aanzien van de deportaties van de Joden. Ik zou willen dat de jonge mensen van nu zulke stukken eens tot zich namen; in dit geval zeker de leerlingen van het Barlaeus.
De appendix omvat een uitstekend overzicht van maatregelen en acties van de Duitse bezetters, een lijst van concentratiekampen in Nederland en van aantallen gedeporteerde en omgekomen Joden. Wellicht kan het op de literatuurlijst voor geschiedenis en/of Engels gezet worden.

Eddy de Moor

Henry J. Schogt (2003). The Curtain, Witness and Memory in Wartime in Holland. Wilfried Laurier University Press, Waterloo. Ontario. Canada. ISBN 0-88920-396-2