Een prachtige kleine auto-biografie

Op de 7 mei-bijeenkomst las Bronia Davidson-Rosenblatt enkele passages voor uit haar boek Geen tijd voor afscheid (1995, De Beuk, Amsterdam). In dit boek beschrijft Bronia de vlucht, die zij vanuit Polen in 1939 met haar ouders, oma en twee ooms naar Rusland begon, waardoor zij uiteindelijk in Oezbekistan terechtkwam. Een angstig avontuur onder vaak erbarmelijke omstandigheden, waaraan haar vader en oma bezweken. Het is wonderbaarlijk wat de schrijfster zich nog herinnert van het verblijf in het verre Samarkand. Wat een angsten moet zo'n klein meisje ervaren hebben en wat wonderlijk dat kinderen dergelijke bedreigende situaties aan kunnen. Ongetwijfeld zal de houding van haar moeder daartoe hebben bijgedragen, die met ijzeren wil en doorzettingsvermogen aan de vele tegenslagen het hoofd wist te bieden. Na de oorlog volgde een nieuwe vlucht. Eerst terug naar Polen waar het ouderlijk huis geconfisqueerd bleek te zijn, daarna via Zweden uiteindelijk naar Nederland. Weer moest een andere taal geleerd worden, weer andere scholen en andere gewoontes en zeden. Bronia assimileerde, ging naar het Barlaeus (1950-1956) en werd psychologe/psychotherapeute. In 2002 verscheen een vervolg op dit boek: Moisjele, jij zal blijven leven. Verhalen als deze doen je opnieuw beseffen welk een verschrikkingen oorlogen, politieke en ethnische vervolgingen teweegbrengen. Zijn het alleen de ouderen onder ons aan wie deze schitterend geschreven persoonlijke reflecties besteed zijn?

Eddy de Moor