Verslag lezing Rob Riemen:

De ethiek van het verschil

Jaarvergadering Oudervereniging Barlaeus 2011

3 november 2011

Rob begint zijn betoog met een persoonlijk verhaal. Als kind kon hij goed leren, maar in het milieu waar hij uitkwam was het niet gebruikelijk om naar het gymnasium te gaan. Hij ging naar het vwo waar hij zich, zoals hij formuleerde, acht jaar dood heeft verveeld.

Daarna studeerde hij theologie, althans las in die tijd een immense hoeveelheid boeken en bezocht nauwelijks colleges. Het zijn boeken waar hij van heeft geleerd, die hem hebben verrijkt en hem de weg hebben gewezen.

Het boek 'Zen en de kunst van het motoronderhoud' van Robert M. Pirsig noemde hij een keerpunt in zijn leven. Rob gaat in zijn presentatie uitgebreid in op het verhaal en de hoofdpersoon en introduceert middels het verhaal, het begrip kwaliteit.

'Kwaliteit is de poëzie van het leven'. Kwaliteit kun je niet definiëren, maar het bestaat wel. Het verschil bijvoorbeeld tussen humor en geen humor is kwaliteit.

Toch is er weinig streven naar kwaliteit. De maatschappij en daarbinnen ook het onderwijs is gericht op imitatie, op leren produceren. Scholen houden zich bezig met kennisoverdracht van alles wat standaard is en afleren om vragen te stellen.

Een leerling zou moeten kunnen zeggen; 'Niet ik, maar mijn school is dom'

Begin klein. Geef je bijvoorbeeld een leerling de opdracht een opstel te schrijven over Amerika, dan kan dat blokkeren. Er is al zo veel geschreven over dit onderwerp, wat valt daar nog over te schrijven? Een typisch geval van een 'writer's block'. De opdracht te schrijven over de straat levert hetzelfde lege blad op. Evenals de opdracht te schrijven over de gevel. Geef je echter de opdracht iets te schrijven over een steen uit de gevel, dan gaat de energie stromen en kun je iets verzinnen.

In zijn lezing haalt Rob regelmatig filosofen en schrijvers aan die hem hebben geïnspireerd en inspireren: Socrates, Nietzsche, Thomas Mann en Natalia Ginzburg.

Rob signaleert in de huidige maatschappij een hang naar uiterlijkheden en status. Er wordt meer waarde gehecht aan kitsch dan aan innerlijke waarden, kunst en geestelijke ontwikkeling; meer waarde gehecht aan hebben dan aan zijn.
Alles moet leuk zijn en als het niet leuk is dan, aldus Rob, 'nemen we een pilletje'.
Als iets agressie kan oproepen in deze maatschappij dan is het dat wat wij niet begrijpen.

Volwassen worden begint met vragen stellen. 'Wie ben ik en wat wil ik?'

Groei en volwassenheid gaat niet om leuk, maar om moeilijk, want al het voortreffelijke is even zeldzaam als moeilijk.