|
In de derde klassen hebben
we ook dit jaar weer een vakoverstijgend project fotografie gedaan. We
hebben eerst een camera obscura geknutseld en daarmee zelf foto's gemaakt
en ontwikkeld. Het project dient om het optica onderdeel camera obscura
te verduidelijken en de scheikundige werking van het fotopapier op te
helderen.
Fotografie is het met behulp
van licht en andere vormen van straling vervaardigen van afbeeldingen
van voorwerpen en verschijnselen. Het woord komt uit het Grieks en betekent
letterlijk schrijven met licht. (f?t?? phootos=licht, ??afe?? graphein=schrijven).
Camera obscura
Een camera obscura (Latijn voor donkere kamer) is een verduisterde doos
waarbij in een van de wanden een klein gaatje is aangebracht, later ook
wel een lens. Het hierdoor invallende licht werpt een afbeelding van de
buitenwereld op de tegenoverliggende wand. Net zoals bij een afbeelding
door een lens het geval is, wordt de buitenwereld op zijn kop afgebeeld.
Als de achterwand van de camera obscura doorzichtig wordt gemaakt (bijvoorbeeld
met matglas) is de afbeelding van buitenaf te zien.
Een bijzonder aspect van de camera obscura is dat de opnamen een oneindige
scherptediepte hebben. In tegenstelling tot een modern fototoestel met
lens, waarbij slechts een onderdeel van het geheel scherp op de foto komt.
|
|
 |
In de klas hebben we zelf een
camera obscura gemaakt van schoenendoos. We hebben in de schoenendoos
een soort enveloppe gemaakt waarin fotopapier kon worden geplaatst. De
schoenendoos moest goed lichtdicht zijn en met behulp van een naald en
wat aluminiumfolie hebben we een heeeeeel klein gaatje gemaakt. hebben
we lokaal 0.7 omgebouwd tot een donkere kamer of ook wel DOKA genoemd.
De leerlingen moesten nu het fotopapier in de camera doen. Dit moest in
de donkere kamer gebeuren want het papier is lichtgevoelig.
Zodra het fotopapier in de enveloppe in de camera was gebracht werd de
schoenendoos gesloten. Ook het gaatje in het aluminiumfolie moest worden
afgedekt om al het licht buiten te houden. Vervolgens kon het licht in
de DOKA weer aan. Op het fotopapier bevindt zich zilverchloride dat onder
invloed van licht ontleedt, waarbij vast zilver ontstaat. Dit zilver heeft
een donkere kleur. Op plekken waar veel licht komt ontstaat veel zilver
en deze plekken worden dus donker van kleur.
|
|
|
|
Artistiek:
2x onze school negatief en........
|
positief!
|
De leerlingen hebben een plek
opgezocht waar behoorlijk veel licht was en hebben hier een foto gemaakt.
Het was erg donker weer, dus in eerste instantie zijn we niet naar buiten
gegaan. Dit bleek niet verstandig. Het fotopapier reageert niet zo goed
op kunstlicht en de eerste foto's zijn allemaal mislukt. Vervolgens zijn
de kinderen ondanks het slechte weer toch naar buiten gegaan en hebben
een belichtingstijd van ongeveer 4 minuten aangehouden. Tijdens de tweede
sessie met klas 3D zijn er dus ook meer gelukte foto's gemaakt. Het was
later op de dag, dus er was meer licht. Bovendien zijn de kinderen meteen
naar buiten gegaan. De belichtingstijd was niet voor iedereen identiek
aangezien de fotocamera's niet hetzelfde waren. De leerlingen moesten
de camera dus 3-4 minuten helemaal stilhouden om onscherpe foto's te voorkomen.
Hierna moesten ze het gaatje weer bedekken en terug naar de donkere kamer
om de foto's te ontwikkelen.
|
De Ziesenisgracht,
achter de school, gemaakt door Ken
|
|
Doka
Een doka (van donkere kamer) is een lichtdichte ruimte die geheel donker
kan worden gemaakt zodat er met lichtgevoelige materialen kan worden gewerkt,
met name voor de fotografie. Bij veel soorten zwart-wit materiaal kan
wel bij speciaal rood, niet te fel oranje, of lantaarnpaalgeel (natriumdamp)
licht worden gewerkt.
Het belichte papier gaat dan in een serie baden om het te ontwikkelen
en te fixeren. Hierna wordt de foto nog gespoeld en gedroogd.
In de jaren '50 t/m '80 hadden veel foto-amateurs een doka omdat met name
in zwart-wit foto's heel goede resultaten konden worden geboekt voor een
redelijke prijs, veel beter dan de afdrukken die uit de winkel kwamen.
Met de opkomst van de kleurenfotografie veranderde dit: zelf doen was
bewerkelijk, erg duur en erg kritisch mbt de gebruikte temperaturen en
processen: het was zeer moeilijk om consistente resultaten te bereiken.
Hier hadden de foto's uit de winkel al spoedig weinig concurrentie meer
te duchten.
Met de opkomst van de digitale fotografie raakte de doka nog verder in
onbruik: alle bewerkingen konden digitaal worden uitgevoerd. Te voorzien
is dat binnen een decennium fotografie op film alleen nog maar een niche-markt
voor liefhebbers en speciale toepassingen zal kennen, vergelijkbaar met
de langspeelplaat na de opkomst van de CD.
|
|
|
| De fietsenrekken
achter de school (David) |
|
Ontwikkelen (fotografie)
Het ontwikkelen van een belichte fotografische plaat, film of vel papier
is het onderdompelen van de plaat (of papier) in een reducerend bad, bijvoorbeeld
van een tweewaardig ijzerzout (Fe2+). In die korrels in de emulsie waar
de belichting tot de vorming van een kleine hoeveelheid metallisch zilver
heeft geleid wordt door de reducerende werking de hele korrel van zilverhalogenide
(AgCl of AgBr) ook in zilver (Ag) omgezet. Daarmee wordt het latente -uiterst
zwakke- beeld vele malen versterkt.
Deze bewerking moet in het donker gebeuren of onder belichting van een
kleur waarvoor de emulsie niet zo gevoelig is, anders wordt alle halogenide
in zilver omgezet en ontstaat er een egaal zwart beeld.
De ontwikkelingsreactie wordt in de regel stopgezet in een stopbad dat
meestal uit een zure oplossing bestaat (een verdunde oplossing van 2-3%azijnzuur
of citroenzuur bijvoorbeeld). Daarna moet het beeld nog gefixeerd worden.
|
|
|
| En twee leerlingen,
gefotografeerd door Hannah |
|
Fixeren
In de fotografie is fixeren de naam voor een chemisch proces dat er voor
zorgt dat het beeld op belicht fotopapier houdbaar wordt. Hiertoe wordt
het papier, waarvan een deel van de aanwezige zilverhalogeniden onder
invloed van licht donker is geworden, ondergedompeld in een sterke zoutoplossing,
die men fixeer noemt. Dit fixeer maakt alle onveranderde zilverhalogenide
oplosbaar, zodat alleen het ontwikkelde beeld -dat uit zuiver zilver bestaat-
overblijft en het fotografisch papier niet langer lichtgevoelig is.
Een veel voor fixeren gebruikt zout is natriumthiosulfaat (Na2S2O3).
Fixeren wordt ook gedaan in de beeldende kunst. Een houtskool of pastel
tekening wordt bespoten met een materiaal dat het verstuiven van de losse
pigmentkorrels tegengaat.
|
|
|
|
En tot
slot nog 2 artistieke van.....
|
Tjardo!
|
De resultaten waren in sommige gevallen beter dan verwacht. In klas 3C
zijn er helaas heel wat foto's mislukt omdat het weer zo slecht was en
er te weinig was belicht. De foto's zijn wel negatieven! Immers lichte
plekken werden donker en donkere plekken werden licht. Door de foto's
in te scannen en vervolgens in een fotoprogramma te bewerken kun je van
deze negatieven weer negatieven, dus positieven maken. Als je nu ook nog
zorgt dat de afbeelding wordt gespiegeld heb je een echte foto.
|
