Wij geven aan het Barlaeus Gymnasium NL&T in twee varianten: één voor de NG-leerlingen en één voor de NT-ers. De nadruk in de eerste variant ligt op de chemische en biochemische onderwerpen, de NT-variant is meer gericht op fysische en, algemeen, de meest fundamentele vraagstukken in de moderne natuurwetenschappen. Onmiddellijk mocht NL&T zich verheugen in een brede belangstelling binnen onze school: in 2007-2008 konden drie vierdeklas groepen voor dit keuzevak gevormd worden.

Het vak wordt modulair gegeven; door het schooljaar heen zijn er (dan ook) verschillende docenten die aan één groep les geven. De modules worden meestal afgesloten met een PTA, in de vorm van een toets, een werkstuk en/of een practicum. De behaalde cijfers voor de PTA's bepalen het eindexamencijfer: NL&T kent geen centraal examen.

Dit ontbreken van een centraal examen biedt onze school de unieke gelegenheid het aanbod van ons onderwijs zelf te bepalen, zowel qua richting als qua diepgang. Dit alles uiteraard binnen de ruime grenzen die de Inspectie hiervoor heeft getrokken. Het vak is nog in ontwikkeling; een eerste uitkristallisatie tekent zich echter al af. Hieronder een beschrijving daarvan.

Deze beschrijving richt zich op de NT-variant.
Aan bod komen in de vierde klas:
Een algemene inleiding, we werken dan met Feynman's Six Easy Pieces, om leerlingen op de hoogte te brengen van ontwikkelingen binnen de natuurwetenschap (voornamelijk: natuurkunde) die verder gaan dan zij in de onderbouw geleerd hebben. Verderop daarover meer.
Een module forensisch onderzoek; hierin worden moderne technieken uit de fysica, de chemie en de biochemie gepresenteerd die in gebruik zijn. Een soort CSI, maar dan zonder plastic acteurs. Verderop de moduleleerstof.
Tot slot een module modelleren: hierbij gaat het om, meestal weer natuurkundige, problemen die zich laten beschrijven met formalismen die de leerlingen bekend zijn, ook aan de mathematische kant, die echter te complex zijn om te leiden tot analytische oplossingen. Dit laatste ofwel doordat ze werkelijk te complex zijn, zoals een roosterprobleem dat bijvoorbeeld is, ofwel omdat het de leerlingen (nog) aan mathematisch oplossend vermogen ontbreekt. Denk bij een module als deze aan bijvoorbeeld kogelbanen die onder invloed van luchtweerstand worden doorlopen. Deze worden doorgerekend onder gebruikmaking van een spreadsheetprogramma, zoals Excel dat is.

Na de vierde klas worden diepergravende onderwerpen behandeld. De uitkristallisatie hiervan moet nog tot stand komen, maar er zal een aanbod zijn van onderwerpen uit de moderne natuurkunde, van relativiteit en quantum tot snaar, uit de kosmologie, van inflatie tot inhomogeniteiten in de achtergrondstraling, maar ook uit meer aardse onderwerpen als de invloed van de nieuwe techniek op de manieren waarop wij ons zullen (laten) vervoeren. Ook hier zien de mogelijkheden om tot een zinvolle en uitdagende verdieping van het onderwijs te komen er heel goed uit.

Om een indruk te geven van de vierdeklasstof uit de eerste twee trimesters hieronder enige bestanden die u kunt downloaden. Alle in PDF-formaat; sommige echter zijn in feite Powerpointpresentaties die als PDF-file zijn weggeschreven: het ontbreekt die bestanden uiteraard nu aan interactiviteit.

Inleiding
Alles bestaat uit atomen
Fundamentele natuurkunde
Energie
Gravitatie
Kennismaking met Quantumfysica
Forensisch onderzoek

Bart Rijkenberg, docent natuurkunde en NL&T